‘Als ik bij Jan ben, staat de tijd even stil’
Helena van der Veen (42) is vrijwilliger bij Hulp bij dementie. Elke week bezoekt ze Jan, een 76-jarige Utrechter. Jan kijkt uit naar de bezoekjes. En Helena ook. ‘Als ik bij Jan ben, staat de tijd even stil. Ik haal rust uit ons samenzijn.’
Helena: ‘Ik werk al heel lang als model. Dat doe ik met veel plezier, maar in die wereld speel je de hele dag mooi weer. Alles draait om de buitenkant. Omdat ik behoefte had aan iets met meer diepgang heb ik me aangemeld als vrijwilliger bij Hulp bij dementie. In het verleden heb ik gewerkt met ouderen met dementie. Dat gaf me toen zoveel voldoening. Na de intake werd ik gekoppeld aan Jan. Jan woont met zijn hond in de wijk Wittevrouwen.’
Hoe lang heeft Jan dementie?
‘Ik heb geen idee. Daar praten we eigenlijk nooit over. Met andere mensen gaat het al zo vaak over zijn ziekte. Bij mij is hij gewoon weer even Jan. Jan, die zegt: ik voel me geen 76. Eerder 50. Maar ik zit vast in een onwillig lijf. Vanwege een hernia heeft hij veel pijn. Hij mag niet meer autorijden, hij kan steeds minder. Zijn wereld wordt kleiner. Daar praten we wél over. Hij is best open over zijn emoties. Zeker voor een man van zijn generatie vind ik dat heel positief en verrassend.’
Wat betekenen jouw bezoekjes voor Jan?
‘Hij zei laatst nog dat ik een van de weinige mensen ben bij wie hij zich normaal voelt. Met wie hij gewoon over z’n sores kan praten. En dat zijn dagen lastiger zouden zijn als hij dat niet kon. In het begin maakten we nog weleens uitstapjes, soms met mijn jongste dochter erbij. Hij vindt het geweldig als zij meekomt, dan bloeit hij helemaal op. Maar erop uitgaan, lukt tegenwoordig niet meer. Jan zit meestal binnen, altijd op dezelfde stoel. Hij zou eigenlijk meer moeten bewegen. Maar ik begrijp heel goed dat dit voor hem niet meer zo gemakkelijk is.’
En wat brengt het vrijwilligerswerk jou?
‘Meer dan ik had verwacht. Dankzij het vrijwilligerswerk ervaar ik verbinding met iemand die ik anders waarschijnlijk nooit was tegengekomen. Dat helpt me om alles te relativeren en met een ander perspectief naar mijn eigen leven te kijken.’
Kun je dat uitleggen?
‘Eerlijk gezegd gedij ik niet zo goed in de huidige wereld. In deze digitale samenleving gaat alles zo snel. Het schijnt dat we tegenwoordig op één dag meer prikkels krijgen dan mensen in de middeleeuwen in een heel mensenleven. Zelf leef ik ook in een hoog tempo. Als ik opsta, heb ik altijd een lange lijst met dingen die ik moet doen. Ik ben de hele dag voor alles en iedereen aan het rennen. In al die hectiek heb ik het nodig om tussendoor momenten van rust te creëren. Tuinieren helpt mij daarbij. En: naar Jan gaan. Bij Jan ga ik in een lagere versnelling. De twee uur die we samenzijn, lijkt de tijd even stil te staan. Ons een-op-eencontact maakt me kalm. Ik leer veel van Jan. Hoewel hij het momenteel niet gemakkelijk heeft, is hij niet bitter. Hij is nog steeds een pientere, welbespraakte man. Ik mag hem gewoon heel graag.’
Heb je tot slot nog tips voor andere vrijwilligers?
‘Ja. Het is belangrijk om als vrijwilliger duidelijk te zijn over wat je wel en niet doet. Voor je het weet, neem je ook de rol van mantelzorger op je. Zelf heb ik soms ook de neiging om voor Jan meer te doen dan nodig is. Is zijn koelkast stuk of zijn er muizen in huis? Dan denk ik al snel: daar moet ik iets mee. Maar dat is niet mijn taak. Daar heeft hij andere mensen voor. Ik ben er voor het contact. Om er gewoon te zijn. En juist dat is voor ons allebei waardevol.’