Gewoon luisteren naar jonge mantelzorgers maakt al verschil

Ongeveer een kwart van de jongeren groeit op in een gezin waar iemand een chronische ziekte, beperking of verslaving heeft. Zij zijn jonge mantelzorgers. Ook al zorgen ze niet altijd voor hun ouder, broer of zus, ze maken zich wel altijd zorgen.

Ook krijgen jongeren onder invloed van culturele normen soms een grotere rol in huishouden en opvoeding dan bij hun leeftijd past. Wat kun je als hulpverlener doen om deze jongeren te steunen? Een open blik en de juiste vragen stellen, maakt al veel verschil, zo bleek donderdag 27 mei tijdens de werkconferentie Verborgen Zorgen, georganiseerd door Steunpunt Mantelzorg Utrecht.


Screeningsinstrument

Wetenschapper Dr. Dominik Sieh heeft honderden jonge mantelzorgers meerdere jaren gevolgd. Op basis daarvan heeft hij een screeningsinstrument ontwikkeld, die hulpverleners of docenten helpt om de juiste vragen te stellen, in te schatten in hoeverre een jonge mantelzorger risico loopt op latere problemen en wat er aan te doen is. “Niet bagatelliseren, maar ook niet problematiseren,” is zijn advies. En niet vragen naar problemen, maar gewoon: wat zijn je hobby’s, wat doe je als je thuis bent?


Met de meeste jonge mantelzorgers gaat het goed. Degene die het moeilijk hebben, verdienen aandacht. Maar je herkent ze niet altijd. Want het zijn soms juist die hardwerkende sociale types in de klas, die veel kunnen en zelden problematisch gedrag vertonen, die door de situatie thuis niet altijd gewoon 15 kunnen zijn.


In de praktijk

Hoe pak je dat dan aan in de praktijk? Trainersgroep Wilde Kastanje neemt de deelnemers aan de werkconferentie mee in het verhaal van Priscilla en haar lerares biologie, die naar aanleiding van een incident in de klas met elkaar in gesprek raken over de ziekte van Priscilla’s moeder. Hoe ver gaat ze als docent?


De docent is geen mentor en ook geen hulpverlener. Maar ze heeft wel een vertrouwensband en voelt dat het kind haar vertrouwt. De lerares - en daarmee ook elke deelnemer aan de conferentie - leert dat een luisterend oor al veel doet en dat het kind al steun voelt doordat ze weet dat er iemand naar haar kijkt. En hoe belangrijk het is om weg te blijven van snelle conclusies en interpretatie van de feiten. “We signaleren veel, maar we vullen ook veel in,” zegt een buurtteammedewerker die op middelbare scholen werkt. “Als een leerling te laat komt, is het dan een puber die zijn bed niet uit kan komen of een jonge mantelzorger die thuis nog iets moest doen?”


Kortom: ogenschijnlijk kleine dingen kunnen veel verschil maken in het leven van een jonge mantelzorger. Een docent die naar je luistert, een oma bij wie je terecht kunt, ruimte voor vrienden en hobby’s. En mensen die vragen stellen zonder het antwoord al zelf te bedenken.


Meer weten

Meer informatie over het screeningsinstrument van Dr. Dominik Sieh: www.ziekeouder.nl

Waar kun je terecht voor meer informatie en hulp in Utrecht? Zie daarvoor de informatieve websites U Gids en Jong 030.